Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında Ortak Savunma Amaçlı Mekke Anlaşması’nın onaylanmasının uygun bulunduğuna dair yasa teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.
Komisyonda gerçekleştirilen oturumda, Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü da hazır bulundu.
Büyükelçi Gümrükçü, bu anlaşmaya dair milletvekillerinin sorduğu soruları yanıtladı.
Toplantı sırasında yapılan görüşmelerin ardından yasa teklifi Komisyon’da oylamaya sunuldu.
Teklif, yapılan oylama sonucunda TBMM Dışişleri Komisyonu’nda kabul edildi.
MEKKE ANLAŞMASI
Mekke Ortak Savunma Anlaşması, tarafların egemenliklerini ve toprak bütünlüklerini korumayı amaçlayan bir savunma anlaşmasıdır.
Ortak savunma prensibi nedeniyle ‘Müslüman NATO’su’ olarak da adlandırılan bu anlaşma; Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ı ittifak halinde bir araya getiriyor.
16 maddeden oluşan anlaşmanın içerdiği önemli ilkeler aşağıdaki gibidir:
-
Kolektif Savunma İlkesi: Taraflardan birine yönelik dış kaynaklı silahlı saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılır. BM Şartı’nın 51. Maddesi çerçevesinde meşru müdafaa hakkı kullanılarak, saldırıya uğrayan tarafa askeri araçlar ve kabiliyetler dâhil olmak üzere hemen karşılıklı yardım sağlanır. Ulusal güvenlik tehditlerine ve her türlü terör faaliyetlerine karşı ortak operasyonel işbirliği gerçekleştirilir.
-
Askeri Entegrasyon ve Lojistik: İşbirliğini güçlendirmek amacıyla personel değişimleri, ortak eğitimler ve tatbikatlar düzenlenir. Barış, savaş ve acil durumlarda taraflar arasında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve teçhizat dahil olmak üzere karşılıklı lojistik destek sağlanır.
-
Savunma Sanayi ve Ar-Ge: Ortak mutabakat ile savunma sanayiinde birlikte teknoloji geliştirme, yenilikçilik, Ar-Ge projeleri, ortak üretim ile uzman eğitimi ve deneyim paylaşımı teşvik edilir.
-
İstihbarat ve Bilgi Güvenliği: Güvenli kanallar aracılığıyla istihbarat paylaşımı gerçekleştirilir. Gizli bilgi ve belgeler “bilme gereği” prensibiyle korunur; üçüncü taraf devletler, şirketler veya bireylerle paylaşılması yasaktır.
-
Kurumsal Yönetişim: Ortak savunmaya stratejik yön vermek için Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” kurulacaktır (yılda iki kez toplanır). Komite bünyesinde merkezi Suudi Arabistan’da bulunan bir Sekreterya oluşturulacak; ilk Genel Sekreter Pakistan vatandaşı olacaktır. Yeni üye kabulü çekirdek tarafların oy birliğiyle gerçekleşecektir.
-
Yürürlük, Değişiklik ve Çekilme: Süresiz olarak yürürlükte kalacak olan anlaşmada değişiklikler oy birliği ile yapılacaktır. Anlaşmazlıklar istişare yoluyla çözülecektir. Taraflar,
anlaşmanın yürürlüğe girmesinden 10 yıl sonra 3 ay önceden yazılı bildirimle çekilebilir; ancak çekilme mevcut projeleri ve gizlilik yükümlülüklerini sonlandırmaz. Metinler arasında yorum farkı olduğunda İngilizce versiyon esas alınır.
